મ્યુચ્યુઅલ ફંડ
તરીકે પણ ઓળખાય છે: MF, mutual fund scheme
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અનેક રોકાણકારોના પૈસા એકઠા કરીને તેને શેર, બોન્ડ કે અન્ય સંપત્તિઓના સમૂહમાં રોકે છે, જેને એક વ્યાવસાયિક ફંડ મેનેજર સંભાળે છે.
તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો ત્યારે એક સહિયારા ભંડોળમાં યુનિટ ખરીદો છો. તે ભંડોળ યોજનાના જાહેર ઉદ્દેશ પ્રમાણે રોકાય છે, અને તેમાં જે કંઈ છે તેનો પ્રમાણસર હિસ્સો તમારો હોય છે. આનાથી નાના રોકાણકારને પણ એવો વૈવિધ્યસભર સમૂહ મળે છે જે એકલા બનાવવો વ્યવહારુ નથી.
યોજનાઓ તેમાં શું છે તેના આધારે વ્યાપક રીતે વહેંચાય છે. ઇક્વિટી ફંડ મુખ્યત્વે શેરમાં રોકે છે અને તેમાં સૌથી વધુ જોખમ તથા સૌથી વધુ લાંબા ગાળાના વળતરની શક્યતા હોય છે. ડેટ ફંડ બોન્ડ અને સરકારી જામીનગીરી રાખે છે, જેમાંથી સ્થિર પણ ઓછું વળતર મળે છે. હાઇબ્રિડ ફંડ બંનેને ભેળવે છે. ઇન્ડેક્સ ફંડ નિફ્ટી 50 જેવા સૂચકાંકને ખૂબ ઓછા ખર્ચે અનુસરે છે, તેને હરાવવાનો પ્રયાસ કરતા નથી.
મોટાભાગના રોકાણકારો માને તેના કરતાં ખર્ચ વધુ મહત્ત્વનો છે. એક્સપેન્સ રેશિયો દર વર્ષે તમારા રોકાણની ટકાવારી તરીકે વસૂલાય છે, અને ડાયરેક્ટ પ્લાન — જે વિતરક મારફતે નહીં પણ સીધા ફંડ હાઉસ પાસેથી ખરીદાય છે — રેગ્યુલર પ્લાન કરતાં ઓછો એક્સપેન્સ રેશિયો ધરાવે છે. દાયકાઓમાં તે તફાવત નોંધપાત્ર રકમમાં ચક્રવૃદ્ધિ પામે છે.
ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ SEBI દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે, જે જાહેરાત, સમૂહ રચના અને યોજનાઓના વર્ગીકરણ પર નિયમો ઘડે છે. નિયમન કામગીરીનું જોખમ ઘટાડે છે પણ બજારનું જોખમ દૂર કરતું નથી: વળતરની ખાતરી નથી, અને ઇક્વિટી ફંડ કોઈ પણ વર્ષે ઘટી શકે છે.